Мұрағатқа оралу
Дәйексөз келтіру үшін
KZ · Шығарылым 4 · 2025
ЖАСУШАЛЫҚ ӨНІМДЕРДІҢ БИОҚАУІПСІЗДІГІ: ЕРТЕ КЕЗЕҢДЕГІ КЛИНИКАЛЫҚ СЫНАҚ ДЕРЕКТЕРІНІҢ ЖҮЙЕЛІ ШОЛУЫ
Аңдатпа
Кіріспе. Жасуша өнімдері иммундық-қабыну, тамырлық, неврологиялық және басқа да ауыр ауруларды емдеу үшін клиникалық тәжірибеге көбірек енгізілуде. Олардың айтарлықтай терапиялық әлеуетіне қарамастан, жасушалық терапияға қатысты биоқауіпсіздік мәселелері, әсіресе клиникалық дамудың алғашқы кезеңдерінде, әлі де нашар түсінілген және кешенді талдауды қажет етеді. Мақсаты. Әртүрлі жасушалық өнімдердің биоқауіпсіздігін бағалайтын I-II ерте кезеңдегі клиникалық сынақтардан алынған деректерді жүйелі түрде шолу. Материалдар мен әдістер. Жүйелі шолу PRISMA 2020 нұсқауларына сәйкес жүргізілді. PubMed/MEDLINE, Web of Science Core Collection, Scopus және Cochrane CENTRAL сайттарында әдебиеттерді іздеу жүргізілді. Шолу жасушалық өнімдердің қауіпсіздігін бағалаған I-II кезеңдегі клиникалық сынақтарды қамтыды. Жағымсыз және ауыр жағымсыз оқиғалар, инфекциялық және тромботикалық асқынулар, өлім және басқа да ықтимал тәуекелдер туралы деректер алынды. Нәтижелер. Шолу 18 басылымды, негізінен I кезеңдегі клиникалық сынақтарды қамтыды. Қауіпсіздік деректерінің басым көпшілігі мезенхималық стромальды жасушаларға қатысты; жасушалық өнімдердің басқа кластары туралы ақпарат шектеулі. Көптеген зерттеулерде қауіпсіздік профилі жеңіл және орташа жағымсыз әсерлердің басым болуымен сипатталды. Ауыр жағымсыз әсерлер сирек болды және әдетте негізгі аурудың ауырлығымен және клиникалық жағдаймен байланысты болды. Қауіпсіздіктің маңызды белгісі - ауыр иммуносупрессиясы бар науқаста оппортунистік инфекцияның (Pneumocystis jirovecii пневмониясы) өлімге әкелетін жағдайы болды. Ісіктің пайда болуын және генетикалық тұрақсыздықты қоса алғанда, ұзақ мерзімді тәуекелдерді бағалау көптеген зерттеулерде қысқа бақылау кезеңімен шектелді. Қорытынды. Қолжетімді деректер ерте фазалық клиникалық сынақтарда, негізінен мезенхималық стромальды жасушалар үшін жасуша өнімдері үшін қолайлы қысқа мерзімді қауіпсіздік профилін көрсетеді. Дегенмен, шектеулі дизайндар мен бақылау ұзақтығы ұзақ мерзімді биоқауіпсіздікке қатысты нақты қорытындылар жасауға мүмкіндік бермейді. Зерттеу нәтижелері жасушалық терапия үшін үлкенірек, әдіснамалық тұрғыдан қатаң зерттеулер мен ұзақ мерзімді қауіпсіздікті бақылау жүйелерін енгізу қажеттілігін көрсетеді.
Түйінді сөздер
жасушалық өнімдербиоқауіпсіздікерте фазалық клиникалық сынақтаржүйелі шолужағымсыз оқиғалармезенхималық стромальды жасушалар
А.К. БАЙГЕНЖИН, Н.М. БИСЕНОВА, М.Б. АСКАРОВ, Э.К. ЧУВАКОВА, А.М. ГАНИНА, Л.В. КОЗИНА, Б.С. АСЕМБЕКОВ. ЖАСУШАЛЫҚ ӨНІМДЕРДІҢ БИОҚАУІПСІЗДІГІ: ЕРТЕ КЕЗЕҢДЕГІ КЛИНИКАЛЫҚ СЫНАҚ ДЕРЕКТЕРІНІҢ ЖҮЙЕЛІ ШОЛУЫ. ҚазҰМУ Хабаршысы. 2025; 75(4). doi: 10.53065/kaznmu.2025.75.4.103